*پاسخگویی به سوالات فقط از طریق ایمیل سایت ظرف 48 ساعت از ارسال سوال انجام می شود
*جهت تسهیل در دسترسی به محتوای سایت می توانید از منوی موضوعی زیر استفاده کنید
موضوعات
 

عمومی ( 102 )
صفرا ( 8 )
دم ( 6 )
بلغم ( 11 )
سودا ( 13 )
آب ( 20 )
آداب تغذیه ( 41 )
اخلاق پزشكی ( 19 )
اطفال و کودکان ( 36 )
بیماریهای اعصاب و روان ( 45 )
بیماری های پوست و مو، تناسب اندام، زیبایی ( 44 )
بیماریهای تنفسی، ریه ( 15 )
بیماریهای چشم ( 10 )
بیماریهای داخلی، گوش، حلق، بینی و... ( 16 )
بیماریهای دهان و دندان ( 7 )
بیماریهای زنان، نازائی، حاملگی ( 48 )
بیماریهای عفونی ( 26 )
بیماریهای غدد ، متابولیسم و ... ( 28 )
بیماریهای قلبی، خون ( 35 )
بیماریهای کلیوی، مجاری ادرار و تناسلی ( 44 )
بیماریهای گوارشی ( 48 )
بیماریهای گوناگون، سوالات متفرقه ( 43 )
بیماریهای مفاصل، استخوان ( 25 )
چای سنتی ایرانیان ( 11 )
حکمای قدیم ( 22 )
حکمای جدید ( 37 )
داروهای گیاهی ( 42 )
درمان های سنتی ( 54 )
روغن ( 7 )
زناشویی و جنسی ( 70 )
ظروف ( 7 )
عسل ( 11 )
عوامل محیطی ( 25 )
غذاهای سالم ( 38 )
فراورده های گیاهی ( 23 )
لباس و پوشش ها ( 9 )
مبانی طب سنتی ( 61 )
مزاج شناسی ( 61 )
مواد غذایی سالم ( 70 )
مواد غذایی ناسالم ( 72 )
مزاج محل سکونت ( 3 )
نان ( 2 )
نمک ( 5 )
محصولات ( 49 )

پرسش و پاسخ

اخلاق پزشكی و انعكاس آن در ادب پارسی 2
مطالب مرتبط: اخلاق پزشكی ,

انعكاس پزشكی در متون ادب فارسی

 همانطور كه اشاره شد پزشكی به عنوان شغلی بااهمیت و ارزشمند طرح شده و در حوزة دینی تقدس یافته است. به دلیل ارتباط تنگاتنگ فرهنگ و آداب و واقعیات زندگی با ادبیات، نفوذ آداب و قوانین این حرفه نیز در ادب فارسی كاملاً مشهود است.

باتوجه به حجم مطالب و تعداد آثاری كه در باب پزشكی و اخلاق و اهمیت آن سخن به میان آورده-اند می‌توان به میزان انعكاس این حرفه در متون ادب فارسی پی برد.

از جمله آثاری كه اشاراتی در باب تقدس شغل پزشكی و توصیه‌های اخلاق پزشكی داشته و در كل به بیان این شغل اهتمام ورزیده¬اند، می‌توان به «شاهنامة» فردوسی، «گلستان» سعدی، «قابوسنامه» (اندر تربیب علم طلب) اثر قابوس بن و شمگیر، «چهارمقالة» نظامی عروضی، «ذخیرة خوارزمشاهی» اثر اسماعیل بن حسن الحسینی الجرجانی، «مثنوی» مولانا، «لیلی و مجنون» از نظامی گنجوی، «تحفه العراقین» خاقانی شروانی، «كلیله و دمنه» نوشتة نصراله منشی، «پندنامه» اثر اهوازی و «مقامات حمیدی» از حمیدالدین بلخی اشاره کرد.

همچنین در كلام بسیاری از بزرگان همچون: ابوسعید ابوالخیر، ادیب¬الممالك فراهانی، حافظ، ناصر خسرو، اوحدی مراغه¬ای، خواجوی كرمانی، امیرمعزی، شیخ بهایی، سنایی، سیف فرغانی، پروین اعتصامی، سلمان ساوجی و دیگر بزرگان ادب فارسی اشاراتی در این باب شده است.

حسن برخورد پزشكان و تأثیر آن در معالجة بیماران

اولین برخورد پزشك و بیمار یكی از حساس‌ترین مراحل معالجه است چراکه پایة موفقیت در امر درمان همان برخورد ابتدایی ‌است.

صفاتی از قبیل تواضع، احترام به بیمار، در نظر گرفتن ارزش¬های اخلاقی در خصوص معالجه، اظهار صمیمیت بین بیمار و پزشك باعث می‌شود بیمار اطلاعات كافی در اختیار پزشك قرار دهد و همچنین باعث افزایش اعتماد بیمار به پزشك معالج خواهد شد. (7)

-         رازداری

بحث رازداری در سوگندنامة پزشكی آمده است و وجود این مطلب حاکی از آن است كه چه میزان رازداری پزشكان در علاج بیماران ثمربخش خواهد بود.

 «من سوگند یاد می‌كنم... از خیانت و تضییع حقوق بیماران به طور جدی پرهیز كنم، نسبت به حفظ اسرار آنان جز در مواقع ضرورت شرعی، پایبندی كامل داشته باشم.

سوگند یاد می‌كنم... بیماران از پا درآمده را دستگیر باشم و راز مریضان را با هیچ كس فاش نسازم.» (16)

در سفارش¬های بزرگان ادب فارسی می‌توان نوع نگاه و اندیشة آنان را در باب اخلاق پزشكی بررسی كرد و نتیجة اخلاقی مورد نظر را بر مبنای آداب و سنن و عقیدة شاعران و نویسندگان به دست آورد که به      نمونه¬هایی از آنها اشاره می¬شود: 

تو غمخواری، طبیبی، كیمیادانی، روان‌بخشی   لبت‌ چون‌ عیسی ‌مریم‌ گفتت چون موسی عمران

          (ادیب الممالك)

بـه دارو و درمـان و كـار پــزشـك بـدان تــا نـپالود بـایـد سرشك   (فردوسی)

مـی¬كشـی خـلــق را به بیخردی       چـه تـوان كرد چون طبیب بدی؟

          (اوحدی)

می‌باش طـبـیـب عـیـسوی هــش        امــا نـه طبـیـب آدمـی كـش

          (نظامی)

ویــن اطبـا كه خـالی¬اند از طب         هـیــچ نـشنـاخته ز نــوبت غب

          (سنایی)

ای طبیبان غلط‌گوی چه گویم كه شما نــامــبــارك دم و نـاساز دوائید همه

                   (خاقانی)

          «به صواب آن لایق‌تر كه بر معالجت مواظبت نمایی و به آن التفات نكنی كه مردمان قدر طبیب ندانند لكن در آن نگر كه اگر توفیق باشد و یك شخص را از چنگال مشقت خلاص طلبیده آید آمرزش بر اطلاق مستحكم شود.»                                                              (كلیله و دمنه ـ باب برزویه طبیب ـ ص44)   

پـزشكی كه عـلت به واجب شناخت    تــوانـد سبـك داروی درد ســاخــت

                      (فردوسی)

تـا شفا یابند از بیماری دل جمله را       همچو طب بوعلی درد تو قانون می‌شود         

          (سیف فرغانی)

-         ارتباط پزشكان با بیماران

«طبیب باید كه رقیق¬الخلق، حكیم¬النفس و جید¬الحدس باشد. هر طبیب كه شرف نفس انسانی نشناسد رقیق¬الخلق نبود. [منظور از رقیق¬الخلق نرم خوی و مهربانی پزشك در برخورد و ملاقات با بیمار است.]

طب صناعتی است كه بدان صناعت صحت بدن انسان نگاه دارند و چون زایل شود بازآرند و بیارایند او را ... به پاكی روی و خوشی بوی و گشادگی.»                                   (چهار مقاله، نظامی عروضی، ص106)

   

پـزشـك دانـا بـودی برای این بیمار         كه چـاره همـه دردش نـكـو تـوانستی

              (ادیب الممالك فراهانی)

«معالج باید كه وصایای بقراط خوانده باشد تا اندر معالجت شرط امانت و راستی به جای تواند آورد و پیوسته خویشتن¬ پاك و جامه ¬پاك و مطیب دارد و چون بر سر بیمار شود، با بیمار تازه¬روی و خوش-سخن باشد و بیمار را دلگرمی¬ دهد كه تقویت طبیب بیمار را قوت حرارت غریزی بیفزاید       قابوسنامه، ص181)

دست بیماران گرفتن، بر طبیبان واجب است.                                          (سلمان ساوجی)

اندیشه تو باد طبیبی كه بی‌درنگ                 درد نیاز پیر و جوان را كند دوا          (امیر معزی)

هر آن مریض كه پند طبیب نپذیرد         سزاش تاب و تب روزگار بیماریست    (پروین اعتصامی)

ـ رازداری پزشكان

«طبیب باید راز بیماران را محفوظ دارد و از افشای اسرار آنها در نزد خود و بیگانه و نزدیكان و دوران، دوری جوید. زیرا بسیاری از بیماران، بیماری خود را از پدر و مادر و كسان خود مستور و مكتوم می‌دارند ولی آن را به طبیب می‌گویند. پس طبیب باید در كتمان بیماری از خود بیمار هم دقت بیشتری كند   

   (پندنامة اهوازی به نقل از: تاریخ اخلاق پزشكی، ص189)

از طبیبـی نتـوان صحبـت دوای دل ریـش          كـه نباشـد خبــر از علت بیمارانـش      (خواجو)

چون روشنی رسد ز چراغی كه مرده است    چون درد به شود ز طبیبی كه مبتلاست     (پروین)

رفتـم بـه طبیـب و گفتــم از درد نهــان   گفتا کز غیـر دوست بر بنـد زبان (ابوسعید ابوالخیر)

 

ـ امانت و درستكاری

رعایت امانت و درستكاری در تمام حرفه‌ها پسندیده است اما در امور پزشكی اهمیت ویژه‌ای دارد. زیرا پزشك با گرامی¬ترین چیزها یعنی جان و سلامت جامعه و ناموس مردم در تماس است. لذا با توجه به آن كه پزشك در معرض انحراف و لغزش قرار دارد پیوسته باید در نگهداری صفت پسندیدة درستكاری در وجود خویش كوشا باشد.

 آنجا كه طبیب شد براندیش               افزوده شود به دردمندی          (پروین اعتصامی)               

«اگر پزشك مزاج بیمار را در حال تندرستی مشاهده نكرده باشد قدرت بیماری را از ضعف آن باز نمی‌شناسد و نمی‌تواند چنانكه سزاوار است به درمان بپردازد و نیز پزشك باید از اخلاق بیمار و آرزوهایش در حال تندرستی آگاه باشد تا در بیماری بتواند او را به آنها امیدوار و روحیة او را قوی سازد

   (دانشنامة میسری در علم پزشكی، ص29)

«نخستین چیزی كه بر پزشك لازم است اعتقاد او بر صحت امانت است. و نخستین امانت، اعتقاد اوست به این كه جهان و مخلوقات را خالقی قادر حكیم است.»              (دانشنامة میسری در علم پزشكی، ص17)

 

ـ حضور پزشكان بر سر بالین بیماران در حكم عیادت از بیمار است.

توجه پزشكان و بالاخص ادیبان به موضوع اخلاق پزشكی به سبب سفارش دینی پررنگ‌تر عنوان شده است. مطابق روایات در ثواب عیادت، منظور از عیادت، دیدار مریض است به گونه‌ای كه كمكی به وی شود؛ در واقع عیادت مریض بدون یاری رساندن به او در تهیة دارو و علاج بیماری¬اش مصداق عیادت نیست.

«بیمار تیمار می‌خواهد (ناتندرست و ناخوش مزاج را پرستار و دارو و خورش باید)

بیمـار كـه تیمـاردار دارد  طبیبـش ناخوانـده آیـد          (ابوحنیفه اسكافی)

بیمار مرد بسكه طبیب او         بیگاه كار بست مداوا را              

          (پروین اعتصامی)     

طبیبی چون دهد تلخش بنوشد تلخ او را خوش طبیبان را نمی‌شاید كه عاقل متهم دارد        

          (مولوی)

گر طبیب حاذقی، رنجور را تلخی دهد   گرچه ظلمی می‌نماید نیست ظالم، عادلست  

          (مولوی)

سبل گیرد آن دیـده از آب شـور كه دارو ستانـد كحـال كـور               

          (امیر خسرو)

پزشكی كه خود باشدش زرد روی                           از او داروی سرخ مویی مجوی                

          (سعدی)

كـی شود هیـچ دردمنـد درست زین طبیبـان كه زار و بیمـارنـد           

          (ناصر خسرو)

پزشكی كه باشـد به تن دردمنـد         ز بیمـار چـون باز دارد گزنـد                

          (فردوسی)

                       

خاقانی، ویژگی‌های طبیب روحانی را در چهرة خضر پیامبر چنین بیان می‌دارد:

نزدیك من از سر ارادت  نبشت به عادت و عیادت

نالای این تن توان دیـد  مجروحی روح ناتوان دید

دست كرمم نهاد بر سر          او انزلنـا بخوانــد از بــر

درد سر مـن سر زبانش برد از دم درد سر نشانش

او كرد به كمترین اشارت         دیوار شكسته را عمارت

          (تحفه العراقین، خاقانی، ص56)

نتیجه

«اگر طبیب باشی باید كه علم اصول طب بدانی چه اقسام عملی و چه اقسام علمی، كه طب بر دو قسم است: علم و عمل و علم از كتب زیر طلب كنی: جالینوس، استقصات، المزاج

  (قابوسنامه، ص 213)

«معالجت به هیچ حال ابتدا نكن تا نخست آگاه نگردی از وقت بیمار، از وقت علت و عیب علت و مزاج  سال و صنعت بیمار.»            (قابوسنامه، ص214)

«طبیب باید كه تجربت بسیار كند. باید كه خدمت بیمارستان¬ها كرده باشد. بیماران بسیار دیده و معالجت بسیار كرده باشد تا علتهای غریب بر روی مشكل نشود. و اعدال و اعضا و احشا بر وی نپوشد و آنچه از كتب خوانده باشد به چشم همی ببیند و به معالجت اندر نماند. باید كه وصایای بقراط خوانده باشد تا اندر معالجت بیماران شرط امانت و راستی به جای تواند آورد. و پیوسته خویشتن پاك و جامه پاك و مطیب دارد.

و چون بر سر بیمار شود با بیمار تازه¬روی و خوش¬سخن باشد و بیمار را دلگرمی ‌دهد كه تقویت طبیب بیمار را قوت حرارت غریزی بیفزاید»                                                       (قابوسنامه، ص 216-215)


نوشته : درمان آنلاین در 1390/11/19 نظرات ( ) - لینک مطلب


جست و جو در سایت طب لاین
 

 

آرشیو
موضوعات
 

عمومی ( 102 )
صفرا ( 8 )
دم ( 6 )
بلغم ( 11 )
سودا ( 13 )
آب ( 20 )
آداب تغذیه ( 41 )
اخلاق پزشكی ( 19 )
اطفال و کودکان ( 36 )
بیماریهای اعصاب و روان ( 45 )
بیماری های پوست و مو، تناسب اندام، زیبایی ( 44 )
بیماریهای تنفسی، ریه ( 15 )
بیماریهای چشم ( 10 )
بیماریهای داخلی، گوش، حلق، بینی و... ( 16 )
بیماریهای دهان و دندان ( 7 )
بیماریهای زنان، نازائی، حاملگی ( 48 )
بیماریهای عفونی ( 26 )
بیماریهای غدد ، متابولیسم و ... ( 28 )
بیماریهای قلبی، خون ( 35 )
بیماریهای کلیوی، مجاری ادرار و تناسلی ( 44 )
بیماریهای گوارشی ( 48 )
بیماریهای گوناگون، سوالات متفرقه ( 43 )
بیماریهای مفاصل، استخوان ( 25 )
چای سنتی ایرانیان ( 11 )
حکمای قدیم ( 22 )
حکمای جدید ( 37 )
داروهای گیاهی ( 42 )
درمان های سنتی ( 54 )
روغن ( 7 )
زناشویی و جنسی ( 70 )
ظروف ( 7 )
عسل ( 11 )
عوامل محیطی ( 25 )
غذاهای سالم ( 38 )
فراورده های گیاهی ( 23 )
لباس و پوشش ها ( 9 )
مبانی طب سنتی ( 61 )
مزاج شناسی ( 61 )
مواد غذایی سالم ( 70 )
مواد غذایی ناسالم ( 72 )
مزاج محل سکونت ( 3 )
نان ( 2 )
نمک ( 5 )
محصولات ( 49 )

آخرین مطالب ارسالی
 

10بیماری نادر و عجیب در دنیا
پرتقال تامسون بر DNA بدن تاثیر داشته و ساختار آن را تغییر می‌دهد
تتراسایکلین به قدرت باروری مردان زیان می رساند و موجب بدتر شدن کار کلیه ها می شود.
سن ابتلا به دیابت در ایران 15سال پایین‌تر از میانگین جهانی است
مواد طبیعی، ناراحتی های استخوانی، مفاصل، اعصاب، یبوست
به خاك سپردن مو و ناخن
ترفند چای!
سرطان زایی چیپس سیب زمینی تأیید شد
درمان دیابت
ضد عفونی آب با لیموترش؟
درمان
تاثیر خوردن آجیل بر چاقی یا لاغری
شروعی بهاری برای نظام طب سنتی
اینترنت مغزمان را نابود می‌كند!
اعتدال مزاج بین اعضاى بدن‏
اتفاق عجیب برای یك نوجوان پس از پیوند عضو
ورم های بدن خبر از بیماریهای كبد می دهد
70 درصد بیماران بستری در تهران شهرستانی هستند
پرونده توقیف ۳۰۰ تن گوشت فاسد منتظر نظر آزمایشگاه است
چند ماده غذایی که باعث تضعیف استخوان می شوند
اشاره قرآن به پس گرفته شدن مواد زاید جنین توسط رحم
فیس‌بوک و اختلالات غذایی
چه‌وقت مسواک نزنیم؟
مصرف کشمش به پایین آوردن فشار خون کمک می کند
ایران کشور پر مصرف در زمینه دارو در دنیا
نفوذ گروه‌هایی خاص کنترل دخانیات را معطل گذاشته است
درمان چاقی و لاغری از دیدگاه مزاج شناسی
روغن هسته انگور و چای سبز باعث کم خونی می شود
شربت زرشک
طرز تهیه ی کباب بختیاری
لیست کامل مطالب ارسال شده

 

نویسندگان
پیوندها
ابر برچسب
بیمار : دکتر گوشم درد میکند
در 2000سال پیش از میلاد:
-بیا این ریشه گیاهی را بخور.
در1000سال پیش از میلاد:
-آن ریشه نجس است.این دعا رابخوان.
در 1850سال پس ازمیلاد:
-آن دعا خرافات است.این معجون را بخور.
در1940سال پس از میلاد:
-آن معجون سمی است.این قرص را بخور.
در 1985سال پس از میلاد:
-آن قرصها موثر نیست.این آنتی بیوتیک را بخور.
در 2000سال پس از میلاد:
- آن آنتی بیوتیکها مواد مصنوعیند.این ریشه گیاهی را بخور!
 

All Right Reserved By tebLine  
استفاده از مطالب طب لاین با ذکر منبع و در جهت احیای فرهنگ تغذیه سالم و سلامت حقیقی بلامانع است

 

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic